Herkesin "dilimin ucunda ama bir türlü söyleyemiyorum" dediği anlar vardır. Dün akşam yediğiniz yemeği, telefonda konuştuğunuz kimseyi, daha önce gittiğiniz adresin tarifini unuttuğunuz olmuyor mu? İlginç olan kimsenin bunların üzerinde durmaması. "Normaldir, herkes unutabilir" avuntusu bize bu sorunu çabucak unutturur.
Acaba bazı insanlar niye daha az, diğerleri daha çok hatırlar? Hafızanın, zihinsel performansla ilgisi var mı? Tıbbın sürekli araştırdığı konuların başında geliyor zihnin performansı. Hafıza, zihinsel performansın içinde bir kısmı teşkil ediyor. Konsantrasyon, dikkat, algılama hızı, duygusal durum, enerjik olma, kafa karışıklığının derecesi ve hatta başın ağrıyıp ağrımaması önemli göstergeler olarak karşımıza çıkıyor. Peki bu göstergelere baktığımızda zihinsel performansınızı nasıl değerlendirirsiniz? Çoğumuzun, özellikle büyük şehirde yaşayan ve yoğun biçimde zihinsel işler yapmak durumunda olan kişilerin performansına bakacak olursak, sorunsuz olana rastlamak pek olası gibi değil.
Bu kargaşa içerisinde gördüklerini, duyduklarını dahası öğrendiklerini unutmama ve zihinsel performansın bozulmaması çok daha önemli hale geliyor. Çalışan, ev işleri yapan, okuyan genç, yaşlı, kadın, erkek herkes için bu performansı korumak başlı başına bir sorun. Uzmanlar stresin, ağır yaşam koşullarının ve yetersiz beslenmenin beyin hücrelerinin erken ölümüne yol açtığını belirtiyorlar.
Unutkanlık gençler için de önemli bir sorun olmaya başladı. Uzmanlara göre gençler, kendileri için birinci derecede önem taşıyan bilgilerden ziyade pek de önemli olmayan ancak yine de yerine göre bilinmesinde fayda olan konuları unuttuklarını dile getiriyorlar. Özellikle sınavların neden olduğu gelecek kaygısı ve yaşam mücadelesi nedeniyle gençlerde unutkanlık görülmektedir. Günümüzde yaşamın, geçmişteki gibi kolay olmadığını, kişiye ağır sorumluluklar yüklediğini bu nedenle de insanların kafasının sürekli bir şeylerle meşgul olduğunu kaydeden uzmanlar, sınav dönemlerinde aşırı stres altında kalan öğrencilerin, çalışma kadar fiziksel egzersiz ve dinlenmeye de özen göstermeleri, her türlü konu ile ilgili hazırlıkları vaktinde yapıp, kendilerini telaşa sokmamaları, ve bu sayede streslerini azaltmalarını öneriyorlar.
Zihinsel performans sorunundan yakınmak yerine başlangıçta bazı önlemler alabiliriz. Önce neden unutkan olmaya başladığınızı araştırın. Kullandığınız bazı ilaçlar, belleğinizde bir sorun yaratabilir. Bu konuyu doktorunuza da danışmanızda yarar var. Beslenme düzeninizde değişiklik yapın. Az yağlı yiyeceklere ağırlık verin. Bol meyve ve sebze yiyin. Zihinsel faaliyetinizi artırın. Bilim adamları beyinin sürekli egzersiz yapması gerektiğini vurguluyorlar. Yeni meraklar edinmek, zihni sürekli yeni konularla meşgul etmek bulmaca çözmek hatta video oyunları bile belleği güçlendirebilir. Daha güçlü bir bellek için, düzenli ve dengeli bir yaşam sürdürün. Yeterli ve dengeli beslenin, iyi uyuyun, alkolü azaltın, sigara kullanmayın. Sık sık temiz havada, parklarda, ormanda yürüyüş yapın. Sosyal ilişkilerinizi koruyun, genişletin, çoğaltın. Düzenli bir kan basıncına sahip olmaya özen gösterin.
Daha iyi hatırlamak için ne yapılmalı?
- Zihninizi zorlayın
- Dikkat gösterin
- Her şeyi hatırlamaya çalışmayın
- Mineral ve vitamin desteği alın
- Liste yapın
- Planlayın - Not alın.
- Özetleyin - Alışkanlık edinin
- Stresinizi sınırlayın
- İşinizle eğlencenizi dengeleyin
- Kullandığınız ilaçlara dikkat edin. Bazı ilaçlar bellek kayıplarına neden olabiliyor.
- Ilımlı egzersiz yapın.
Buna benzer tüm önlemlere rağmen zihinsel performansınızı düzeltilemiyorsa bir doktora başvurup, yardım istenmelidir.
