TANIM :
Sara kısa sureli tonik-kolonik kontraksiyonlar ve bilinç bozuklukları ile karakterize,aralıklı nöbet halinde görülen bir beyin hastalığıdır.
ETIYOLOJI :
Gerçek sara irsi bir hastalık olup,beyinde herhangi bir bozukluk saptanamaz. Bu çeşit saranın hayvanlarda görülüp görülmediği tartışma konusudur.Ama sığırda,domuzda,kedide köpek ve keçilerde ayni ana ve babadan gelenlerde görülmesi hastalığın genetik olduğu fikrini kuvvetlendirmektedir.
Semptomatık sara ise sonradan kazanılmış ve çeşitli küçük beyin hastalıkları sonucu oluşan bir hastalıktır.Bu sekil sara hayvanlarda nadir görülür. Özellikle at ve köpeklerde beyinde parazitler,urlar,kemik kırıkları, exostoslar ve beyin kompresyonu sonucu şekillenmektedir.
Epileptoik nöbetler ise sara benzeri nöbetler olup tekrarlanmazlar.İleri derecede beyin hastalıkları sonucu örneğin;ur,kanama,yangı, kompresyon hatta üremi gibi hastalıklar sonucu gelişirler.Bunlar nedeni oluşturan hastalık iyileştikten sonra kaybolurlar.
REFLEKS EPİLEPSİSİ :
Bir epileptoik nöbet olup beyin dışı organların hastalıklarında refleks yoluyla oluşurlar.AĞRILI BARSAK HASTALIKLAR,RHINITIS'ler,KULAK YANGISI, DERİDE ve özelliklede CIDAGO'daki YANGILAR,ASCORDIOSIS,TENIASIS,LINGUATULEA RHINARIEA nedenler arasında sayılabilir.
Nöbetlerin oluşumunda gerek Gerçek sarada ve gerekse epileptoik nöbetlerde yardımcı etkenlerinde rolü vardır.örneğin;Gurultu,asiri ışık,heyecan,korku, darbe gibi.
SEMPTOMLAR :
Bazın sara nöbetlerinden önce atlar durgunlaşır.çevreleriyle ilgilenmez. Baslarını aşağı yukarı oynatırlar,sese karşı heyecan gösterirler,yüz kasları gerginleşir.Köpekler oraya buraya amaçsız koşar etraflarındaki eşyayı ısırır.Bu haberci semptomlara AURO EPILEPTIKA adi verilir.
Ağır sara nöbetlerinde hayvan dururken veya yürürken sallanır ve birden bire yere yıkılır.Gözler kayar ve sabitleşir.Pupilla genisler,tum vücut kasları sertleşir,boyun geriye gerilir.biraz sonra klinik contractionlar baslar.tüm vücut sarsılır çeneler çarpar ve ağızda kopuk birikir.Bazın idrar ve diski çıkarır.tüm bu olaylarda bilinç yoktur.his kalmamıştır.Hayvan hiçbir dış uyarıma cevap vermez.nöbetler 1-2 dakikadan 1-2 saate kadar sürer.Sonra hayvan uykudan uyanır gibi kalkar ve normale döner.
Hafif sara nöbetlerinde yarim bir bilinç kaybı ve bas dönmesi,sallantı ve organizmanın bazı kısımlarında contraction vardır.Baska nedenlerden oluşan bas demesinden (VERTIGO) ayırt edilemez.
Epileptoik nöbetlerde sara gibidir..Hafif veya Ağır olabilirler.nöbetler dışında,nöbete neden olan beyin veya diğer organ hastalıklarına ilişkin semptomlarda görülebilir.
Kaynak:www.veterinerx.com
SEYİR :
nöbetler birkaç dakika nadiren 1/2-1 saat sürerler.Nöbetlerin görülmesi düzensizdir.Çoğunlukla yas ilerledikçe nöbetler de sıklaşır.Bazın birinci nöbet geçmeden diğer nöbetler oluşur.Böylece hayvan sürekli bilinçsiz durumda (STATUS EPILEPTICUS) yatar ve sonunda olur.Bazın olum nöbet sırasında görülebilen vurma,çarpma yada boğulma sonucu oluşur.
TEDAVİ :
Gerçek epilepsinin sağıtım sansı pek yoktur.İrsi olması ihtimalinden dolayı hasta hayvanlar damızlıkta kullanılmamalıdır.
nöbet aralarında 2-3 hafta sure ile yatıştırıcı ilaçlar verilebilir. (OPTANTUM.TAB)
Epileptoik nöbetlere neden olan hastalık saptanabilirse bu hastalığa yönelik sağıtım yapılabilir
