ÖZET:
Gustatuar aura ile seyreden kompleks parsiyel epileptik nöbetli bir olgu
Epileptik auralar eski ça¤lardan beri tan›mlanmaktad›r. Olfaktor epileptik auralar oldukça nadir görülür. Tüm auralar›n yaklafl›k %0,9’unu oluflturur. Tipik olarak hofla gitmeyen ve rahats›zl›k veren kokular fleklinde duyulur. Hastalar›n büyük ço¤unlu¤u yak›c› bir his; sülfür, alkol, gaz, ›zgara kokusu, f›st›k, tereya¤› veya difl macunu fleklinde rahats›zl› k veren kokular olarak tan›mlar. Nöbet boyunca olfaktor hislerle beraber gustatuar bulgular da görülebilmektedir. Gustatuar auran›n olfaktor auralardan daha nadir oldu¤u bildirilmektedir.
Rapor edilen gustatuar auralar metalik tat fleklinde ve tuhaf bir his olarak tan›mlanm› flt›r. Patolojik lezyonlar›n temporal lob ile iliflkili oldu¤u bildirilmifltir. Bu çal›flmada da “çilek tad›, afl›r› miktarda çilek yemifl hissi” fleklinde tariflenen gustatuar aural› epileptik bir olgu sunulmaktad›r. Hastan›n
6 ayl›k takibinde, lamotrijin ve karbamazepin tedavisi ile auras› ve nöbetleri hiç gözlenmedi.
ABSTRACT:
A case with gustatory aura associated complex partial epileptic seizure Epileptic auras have been recognized in the literature since antiquity. Olfactory epileptic auras are very rare, constituting about 0.9% of all auras, and are typically described as unpleasant experiences. Most patients specifically likened it to a familiar smell such as that of burning, sulphur, alcohol, gas, barbecue, peanut butter, or toothpaste. Gustatory auras might have been experienced along with olfactory aura during epileptic seizures. Gustatory auras have been described as metallic or peculiar sensation. The pathological lesions found in these patients have usually been associated with temporal
lobe. We reported a case with the sensation of strong strawberry taste. During a follow up period of 6 months, neither aura nor the seizures occurred when the patient was on a combination therapy of carbamazepine and lamotrigine.
giriş
Aura terimi Pelops taraf›ndan baz› konvulzif ataklar›n gelece¤ini haber veren his olarak tan›mlanm› flt›r. Uluslararas› Epilepsiyle Savafl Komisyonu (ILAE) ise auray› bilinç kayb› olmadan önce ortaya ç›kan epiletik nöbetin bir parças› olarak tarif etmektedir
(1). Auralar›n büyük bir k›sm› epileptik nöbetlerle beraberdir, ancak her auray›
epileptik nöbet takip etmeyebilir. Palmini ve Gloor auran›n klinik özelliklerinin
EEG, komputerize tomografi, pozitron emisyon tomografi gibi epilepsinin
lokalizasyonunu belirlemede önem tafl›d›¤›n› belirtmifllerdir. Ancak auralar
nöbet bafllang›c›n› lateralize etmede kullan›lmamal›d›r. Kompleks parsiyel
nöbeti olan olgular›n yaklafl›k %55 ile %65’inin nöbetleri aural›d›r. Epigastrik
aurayla ilgili patolojilerin temporal lob ile iliflkili oldu¤u birçok çal›flmada bildirilmifltir
(2). Yap›lan çal›flmalarda gustatuar auran›n oldukça nadir oldu¤u bildirilmektedir
(3). Bu yaz›da “çilek tad›, afl›- r› miktarda çilek yemifl hissi” fleklinde tariflenen gustatuar aural› epileptik bir olgu sunulmaktad›r.
OLGU
52 yafl›nda sa¤ elini kullanan ve 5 y›l öncesine kadar sa¤l›kl› oldu¤u belirtilen
erkek hasta, 1999 y›l›ndan sonra ataklar fleklinde gelen, k›sa süreli fenal›k hissi
ve solgunlukla beraber 3-5 dakika süren ve ›srarla “sanki bir kasa çilek yemifltim”
fleklinde ifade etti¤i anormal Gustatuar Aura ile Seyreden Kompleks Parsiyel
Epileptik Nöbetli bir Olgu Tomris Tokay1, Macit Selekler2, Sezer fiener Komsuo¤lu3
1Uzm. Dr., 2Yrd. Doç. Dr., 3Prof. Dr., Kocaeli Üniversitesi, T›p Fakültesi Nöroloji Anabilim
Dal›, ‹zmit-Turkey Yaz›flma Adresi / Address reprint requests to: Uzm. Dr. Tomris Tokay, Kocaeli Üniversitesi T›p Fakültesi Nöroloji Anabilim Dal›, Sopal›çiftli¤i,
‹zmit-Turkey Telefon / Phone: +90-262-233-5981/1292 Elektronik posta adresi / E-mail address: tokaytomris@yahoo.com
Kabul tarihi / Date of acceptance:
27 A¤ustos 2004 / August 27, 2004
214 Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say›: 4, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 4, 2004 - www.psikofarmakoloji.org
Gustatuar aura ile seyreden kompleks parsiyel epileptik nöbetli bir olgu tat hissi duymaya bafllam›fl. Bu flikayetleri gün içinde birkaç kez çok k›sa süreli olarak tekrarlayabiliyormufl. Hastan›n kardiyolojik ve di¤er fizik muayeneleri normal
olarak bulunmufl. 2 y›l kadar ne zaman gelece¤i ve ne kadar sürece¤i bilinmeyen bu ataklar›n ard›ndan, gece uyurken inleme ile bafllayan dudaklar›n› ›s›rma ve tüm vücudunu kaplayan kas›lma ve ç›rp›nmalar›n efllik etti¤i 5 dakika süreli jeneralize tonik klonik nöbet geçirmifl. Hastaya bu nöbetinin ard›ndan karbamazepin
bafllanm›fl, ancak çilek tad› fleklindeki nöbetleri aral›klarla devam etmifl. Bu nedenle tedaviye topiramat eklenmifl.
1,5 y›l nöbeti olmam›fl ve kendisi ilaçlar› b›rakm›fl. Takip eden 2. ayda, dudaklarda yalanma ve a¤›z flap›rdatmayla bafllayan 5 dakika süreli jeneralize tonik klonik nöbet geçirmifl. Hasta yak›nmalar›n›n tekrarlamas›
üzerine klini¤imize baflvurmufl. Hastan›n nörolojik muayenesi normal olarak de¤erlendirildi. Rutin kan incelemelerinde patoloji tespit edilmedi. Elektroensefalografik incelemede; sa¤ temporal bölgeye projekte olan keskin ve yavafl dalga aktivitelerine
rastland› (fiekil 1). Kraniyal MR ve MR spektroskopi incelemeleri normal olarak de¤erlendirildi. Hastan›n mevcut öyküsü ve EEG bulgular› ›fl›¤›nda tan›s› “gustatuar aural› kompleks parsiyel epilepsi” olarak düflünüldü. Tedavi amac›yla karbamazepin 800 mg/gün ve lamotrijin 100 mg/gün baflland›. 6 ayd›r nöbeti olmayan hastan›n klinik izlemine halen devam edilmektedir. En son çekilen EEG’si normal olarak de-
¤erlendirilmifltir.
TARTIŞMA
Epileptik auralar eski ça¤lardan beri tan›mlanmaktad› r. 1899’da Huglings Jackson koku veya tat hissi ile bafllayan nöbeti olan olgular tan›mlam›flt›r (4). Günümüzde
de olfaktor fonksiyonlar›n epilepsiyle iliflkisini göstermeyi amaçlayan birçok çal›flma yay›nlanm›flt›r. Bu çal›flmalar epileptik populasyonda olfaktor aura prevalans› n›n yüksek orana sahip oldu¤unu bildirmektedir. Nöbet boyunca olfaktor hislerle beraber gustatuar bulgular da görülebilmektedir (5-6). Olfaktor epileptik auralar oldukça nadir görülürler. Tüm auralar›n yaklafl›k %0,9’unu olufltururlar ve tipik olarak hofla gitmeyen ve rahats›zl›k veren kokular fleklinde duyulurlar. Acharya ve arkadafllar›n›n yapt›¤› bir çal›flmada; hastalar›n büyük k›sm›n›n yak›c› bir his; sülfür, alkol, gaz, ›zgara kokusu,
f›st›k, tereya¤› veya difl macunu fleklinde tariflenen rahats›zl›k veren kokular duyduklar› bildirilmifltir (7).
Olgular›n sadece 2’sinde çiçek kokusu fleklinde hofl kokulu olfaktor aura tan›mlanm›flt›r. Auralar 5 ile 30 safiekil 1. Nöbetten 8 saat sonraki EEG. Sa¤ midtemporal bölgede keskin aktivite, muhtemel postiktal döneme ba¤l› yayg›n zemin ritmi düzensizli¤ i Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, Cilt: 14, Say›: 4, 2004 / Bulletin of Clinical Psychopharmacology, Vol: 14, N.: 4, 2004 - www.psikofarmakoloji.org 215
T. Tokay, M. Selekler, S. fi. Komsuo¤lu niye süreli olarak bulunmufltur. Aura süresince görülen EEG de¤ifliklikleri epilepsinin kayna¤›n› göstermede oldukça yard›mc›d›r. Olfaktor auralara ek olarak olgular›n pek ço¤unda di¤er aura tiplerine de rastlanmaktad›r (6).
Temporal lob ba¤lant›l› olfaktor auralarla beraber; entellektüel
aura, gustatuar aura, görsel ve iflitsel aura da görülebilmektedir (3,5-7). Acharya ve arkadafllar›n›n çal›flmas›nda, 1423 parsiyel epilepsili hastan›n 13’ünde
olfaktor aura tespit edilmiflken, 3 hastada olfaktor aura ile beraber gustatuar ve abdominal aura görülmüfltür (7). Gustatuar auralar metalik tat fleklinde ve tuhaf bir
his olarak tan›mlanm›flt›r. Bu çal›flmada patolojik lezyonlar› n temporal lob ile iliflkili oldu¤u bildirilmifltir. Chen ve arkadafllar›n›n yapt›¤› bir çal›flmada da gustatuar
auran›n oldukça nadir oldu¤u bildirilmifltir (8). Howe ve Gibson’un çal›flmas›nda ise kompleks parsiyel nöbete sahip olan 273 hastan›n 22’sinde olfaktor aura,
9’unda gustatuar aura, 6’s›nda ise her iki tip aura tan›mlanm› flt›r. Nadiren de, tümör, etyolojik olarak tan›mlanm› flt›r (3). Fried ve arkadafllar› hipokampal sklerozun tümörden daha fazla etken olabilece¤ini yay›nlam›fllard›r (5). Epigastrik aura ile olfaktor-gustatuar auralar hipokampal sklerozla iliflkilidir (2). Acharya ve arkadafllar› ise
tümörlerin %76,9 ile daha fazla etken oldu¤unu belirtmektedir (7). Lamotrijin parsiyel ve jeneralize tonik klonik nöbetlerin tedavisinde kullan›lan etkili bir antiepileptiktir (9). Lamotrijin voltaja duyarl› sodyum kanallar›nda presinaptik inhibisyonla nöbetlerde kontrol sa¤lar ve bu yolla eksitatör nörotransmitterlerin sal›n›m›n› önler (10). Karbamazepinle karfl›laflt›r›ld›¤›nda, lamotrijinin dirençli epileptik hastalardaki etkinli¤i oldukça belirgindir (11)
. Deleu ve arkadafllar›n›n yapt›¤› bir çal›flmada; hastalarda lamotrijin tedavisinden sonra auralar›n ortadan kalkt›¤› bildirilmifltir (10). Bu hastalar›n tümünün özelli- ¤i idyopatik epilepsiye sahip olmalar› ve görüntüleme yöntemleri ile herhangi bir patolojiye rastlanmam›fl olmas› d›r. 150 ve 200 mg dozlar›ndaki lamotrijinin hastalar› nda etkin oldu¤u, tek bafl›na veya karbamazepin kombinasyonu ile baflar› elde edildi¤i bildirilmifltir. Bu çal›flmada da; “çilek tad› ve çok miktarda çilek yemifl gibi” hisle karakterize gustatuar auraya sahip kompleks parsiyel nöbeti olan bir olgu tan›mlanmaktad› r. Oldukça nadir görülen gustatuar auran›n EEG incelemesi sonucunda temporal lob kaynakl› oldu¤u görülmüfltür. Hastam›zda kraniyal görüntüleme ve spektroskopik inceleme sonucunda etyolojiyi aç›klayacak herhangi bir tümöral lezyon veya hipokampal skleroza rastlanmam›flt›r. Tek bafl›na karbamazepin tedavisi ile
nöbetleri kontrol alt›na al›namayan hastam›za ilave olarak 2x50 mg Lamotrijin bafllanmas› ile auralar›n›n kayboldu¤u ve takibinde nöbet olmad›¤› gözlenmifltir.
Kaynaklar:
1. Commision on Classification and Terminology of the International
League Against Epilepsy: Proposal for the revised clinical and
electroencephalographic classification of epileptic seizures.
Epilepsia 1981;22:489-501
2. Palmini A, Gloor P. The localizing value of auras in partial seizures:
a prospective and retrospective study. Neurology 1992;42:801-808
3. Howe HG, Gibson JD. Uncinate seizures and tumors: a myth reexamined.
Ann Neurol 1982;12:227
4. Jackson JH, Stewart P. Epileptic attack with a warning of smell and
the intellectuel aura (dreamy state) in a patient who had symptoms
pointing to gross organic disease of the right temporosphenoidal
lobe. Brain 1899;22:534-550
5. Fried I, Spencer DD, Spencer SS. The anatomy of epileptic
auras:focal pathology and surgical outcome. J Neurosurg
1995;83:60-66
6. West SE, Doty RL. Influence of epilepsy and temporal lobe resection
on olfactory function. Epilepsia 1995;36:531-542
7. Acharya V, Acharya J, Lüders H. Olfactory epileptic auras.
Neurology 1998;51:56-61
8. Chen C, Shih Y, Yen D, Lirng JF, Guo YC, Yu HY, Yiu CH. Olfactory
auras in patients with temporal lobe epilepsy. Epilepsia
2003;44:257-260
9. Deleu D, Hanssens Y. New challenges in the treatment of
epilepsy. Saudi Med J 1996; 17: 428–436
10. Deleu D, Hanssens Y. Loss off aura in lamotrigine-treated
epilepsy. The Lancet; 1997;350:1751
11. Brodie MJ, Richens A, Yuen AWC. Double-blind comparison of
lamotrigine and carbamazepine in newly diagnosed epilepsy.
Lancet 1995; 345: 476–479
Kaynak:www.psikofarmakoloji.org/
