1. Gentest yaptıranların dokuları yurtdışına mı gönderiliyor?
Hayır. Gentest analizleri Hacettepe üniversitesi Teknokenti’nde bulunan GENAR Biyoteknoloji ve Moleküler Genetik Laboratuarları’nda yapılmaktadır.GENAR’ın kurulmasıyla o güne dek Türkiye’de yapılmayan birçok genetik analiz artık ülkemizde yapılmaya başlamıştır. İnsanlarımızın genetik materyalinin yurtdışına çıkmaması ulusal çıkarlarımız açısından önemlidir.
2. Bu tür genetik analizler dünyada kaç yıldır uygulanmaktadır?
Moleküler genetik analizler özellikle 1990’larda yaygın bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır Bu analizlerin yaşam tarzı ve diğer kişiye özel tıbbi bilgilerle birleştirilerek raporlanması 2000’li yıllarla birlikte başlamıştır.
3. Bu tür genetik analizler hangi ülkelerde uygulanmaktadır?
Moleküler genetik analizler hemen hemen tüm dünyada uygulanmaktadır. Bu analizlerin yaşam tarzı ve diğer kişiye özel tıbbi bilgilerle birleştirilerek raporlanması başta ABD olmak üzere batı Avrupa, Kanada, Japonya, Avustralya ve İsrail’de uygulanmaktadır.
4. Gentest için doku örneği neden yanak mukozasından alınmaktadır?
DNA analizi genel olarak kandan yapılmaktadır. Gentest’in yanak mukozasından çalışılmasının nedeni danışanlarımıza acı vermeden kolayca örnek alabilmek içindir. Doku örneğinin yanak mukozasından alınması sonuç güvenilirliği üzerinde bir fark yaratmaz.
5. Gentest genetik analizlerinin sonuçları ne kadar güvenilirdir?
%99,99
6. Gentest kapsamında GENAR Laboratuvarları’nda yapılan analizlerde neye bakılmaktadır?
Gentest; genetik polimorfizmlerin incelendiği bir sistemdir.
7. Polimorfizm nedir? İnsanlarda neden görülür?
Polimorfizmler, genetik kodda meydana gelen küçük değişikliklerdir ve toplumun en az % 1'inde görülürler. Polimorfizmlerin varlığı, insan türünün doğal bir özelliğidir. İnsanların genetik yapılarının binde 999’u aynıdır. Bizi birbirimizden ayıran ve benzersiz kılan özelliklerimiz binde 1’lik genetik farklılığımızdan dolayıdır. İşte bu farklılıklar polimorfizmlerden kaynaklanır.
8. Polimorfizmler bir hastalık mıdır?
Hayır. Sizin beslenme alışkanlıklarınızla ve yaşam biçiminizle etkileşerek sağlığınızı etkileyen ancak kendi başlarına bir hastalığa neden olmayan varyasyonlardır.
9. Polimorfizmler insanda ne zaman ortaya çıkar?
Polimorfizmler bir insan ömrü içerisinde oluşmazlar. Kişinin genetik yapısı doğduğunda nasılsa öldüğünde de öyledir. Polimorfizmler binlerce yıl içerisinde oluşmuş ve atalarımızdan miras kalan genetik özelliklerimizdir.
10. Gentest sonucunda hiçbir hastalığa yatkınlığım çıkmazsa her istediğimi yapabilir miyim?
Genetik olarak herhangi bir hastalığa yatkınlığınız olmasa da yaşam tarzınız ve beslenme alışkanlıklarınızı optimum düzeylerde tutmalısınız. Genetik yapınızın üzerine eklediğiniz olumsuz yaşam tarzı ve beslenme davranışınız sizi hastalık eşiğinin üzerine çıkarabilir.(Hastalık ve Gen ilişkisi link)
11. Yazılı ve görsel basında birçok beslenme ve yaşam tarzı önerileri var. Onları uygulayarak da sağlıklı bir yaşamım olabilir mi?
Bunlar genel geçer öneriler olup toplum ortalamaları alınarak hazırlanmıştır.Örneğin erişkinlerin günde 400 mikrogram folik asit alması önerilir. Oysa ki her bireyin genetik yapısı, yaşı, cinsiyeti bu ihtiyacı farklı kılar. 10 kişilik kadınlı erkekli bir grupta ceket ölçülerinin 36, 38, 42, 44, 46, 48, 50, 52, 54, 56 olduğunu varsayalım. Bu grubun ortalama ceket ölçüsü 46’dır. Ama 46 beden ceket grupta sadece 1 kişiye uyar; geri kalanlara dar veya bol gelir. Bu örnekte olduğu gibi genel geçer beslenme, vitamin kullanımı, egzersiz, ilaç önerileri ortalamalara göre yapılmaktadır. Oysa gentest ile genetik yapınıza ve sizin diğer özelliklerinize uygun tamamen size özel öneriler sunulmaktadır.
12. Genetik analizleri ilerleyen yaşlarda tekrar yaptırdığımızda sonuçları değişik çıkabilir mi?
Genetik bilgilerimiz çevresel etmenlerden bağımsızdır ve değişmez. Bu sebeple genetik analiz hayatınızda bir defa yaptıracağınız bir testtir. Ancak yaşam tarzınızdaki değişiklikleri takip ederek yaşamınızın genlerinize uygun olup olmadığını denetlemelisiniz.
13. Beslenme ve yaşam tarzımızı Gentest önerilerine göre düzenlediğimizde genetik yapımız mı değişiyor?
Hayır, genetik yapınız değişmiyor. Ancak vücudunuzdaki biyolojik süreçlerdeki olumsuzluklar düzeliyor. Ayrıca genlerinizin aktif ve sağlıklı olması sağlanıyor.
14. Test sonucu önereceğiniz beslenme ve yaşam tarzı önerileriniz maddi olarak herkesin uygulayabileceği düzeyde mi?
Kesinlikle evet.
15. Eğer ciddi kalıtımsal hastalıkla ilgili genlere sahipsem bunu bana söyleyecek misiniz?
Hayır, Gentest kalıtımsal hastalıkları saptamaya yönelik değildir. Örneğin Huntington hastalığı, kistik fibrozis ya da orak hücre anemisi gibi tek gen defektine bağlı hastalıklar için tarama yapmamaktayız.
16. Genetik varyasyonlar endişe verici midir?
Çoğu zaman gen varyasyonlarının vücudumuz veya sağlığımız üzerine herhangi bir etkisi yoktur, hatta bazı durumlarda bu varyasyonlar yararlı bile olabilir. Bazen bir varyasyon genin biraz değişmiş bir mesajı hücreye göndermesine neden olabilir. Yanlış mesajın alınması, hücrenin tam anlamıyla çalışmayan bir ürün - örneğin bir enzim- üretmesine neden olabilir. Bu değişik ürün, örneğin enzim vücut için uygun olandan daha yavaş veya daha hızlı çalışabilir. Sağlıksız beslenme alışkanlıkları veya yaşam tarzı ile birlikte, böyle bir gen varyasyonu kişiyi sağlık sorunlarının gelişmesine daha yatkın yapabilir. Var olan genetik varyasyonları hesaba katarak yapılan önerilerle sağlığınızı koruyabilir ve gelişterebilirsiniz.
17. Gentest ile ilgili olarak herhangi birisi benim DNA sonuçlarıma ya da verdiğim bilgilere ulaşabilecek mi?
Hayır. Bizimle paylaştığınız tüm kişisel bilgileriniz (DNA örneğiniz, kimlik bilgileriniz ve kişisel sağlık bilgileriniz) çok sıkı güvenlik koşulları ile gizli tutulmaktadır. Güçlü ve uygun özel koruma ihtiyacının farkında olduğumuzdan kimsenin, sizin izniniz olmadan bu bilgilere ulaşamayacağından emin olabilirsiniz. Değerlendirmeye alınan bilgilerinizin kimliğinizden ayırıldığına emin olmak için, bize gönderdiğiniz materyali öncelikle isimsizleştiriyoruz. DNA örnekleri üzerlerine etiketler yapıştırıldıktan sonra sadece bu etiketler yardımıyla DNA'nızın size ait olduğu ispatlanabilir ve bu süreçte laboratuvarımızda çalışan personel bile bu örneğin kime ait olduğunu bilemez. Analizler tamamlandıktan sonra örnek fiziksel olarak yok edilmektedir. Bilgileriniz sizinle daha sonra yapacağımız görüşmeler için veri tabanlarımızda saklanır. Bilgileriniz hiçbir şekilde satılmaz ve üçüncü bir kurum veya şahısa bu bilgiler açıklanmaz. Raporunuz yalnızca bu analizi yaptırmanızda size yardımcı olan hekiminize gönderilmektedir.
18. Genomumun tamamını inceleyecek misiniz?
Hayır. Uzun yıllar süren ve uluslararası birçok araştırma merkezinin ortaklaşa çalışmasının ürünü olan "İnsan Genom Projesi" yakın bir geçmişte muazzam bir sonuca ulaşarak insan genomunun 3 milyar harfini deşifre etmiştir. Bilim adamları şu anda bu genlerin nasıl çalıştığını ve hangi genlerin vücutta hangi işlevleri yaptıklarını araştırmaya yoğunlaşmışlardır. Bununla birlikte bu kadar çok genin işlevlerinin anlaşılması yıllar alacaktır. Genetik bilimi, bugün gen varyasyonlarının vücudumuzdaki metabolik süreçleri nasıl etkilediği gibi günlük hayatımızı etkileyebilecek temel bilgileri açığa çıkarmış durumdadır. Bizim hizmetimizi benzersiz yapan ise, bu varyasyonların analizlerini yaparak, insanların sağlıklı bir yaşam tarzına uyum gösterebilmeleri için kendi genetik yapılarıyla ilgili yeterli bilgiye sahip olma olanağını onlara sunmamızdır.
19. Gentest’i bir hekime ihtiyaç duymadan yaptırabilir miyim?
Türkiye'de hayır. Biz genetik yapı ile ilgili bilgilerin kişilere bu konuda özel bir eğitim almış hekim aracılığı ile ulaştırılmasının doğru olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle yetkili bir hekimin istemi olmadan Gentest yaptırmanız mümkün değildir.
20. Eğer sonuçlarım hakkında sorularım varsa veya daha detaylı bilgi almak istersem ne yapmalıyım?
Lütfen www.gentest.gen.tr adresinden bize ulaşınız veya 0216 444 1 436 (444 1 GEN) numaralı danışma hattımızı arayınız.
21. Test sonrası kalan genlerimi ne yapacaksınız?
Test öncesi doldurduğumuz onam anket formunda analizden sonra genlerimin diğer Gentest ürünlerinde çalışılmak üzere saklanmasını istiyorum kısmını imzalayanlar dışında kalan tüm örnekler imha edilmektedir.
22. Gentest mevcut kompleks hastalıklarımı da bana söyleyecek mi?
Gentest sadece genlerinizde var olan polimorfizmlerin ışığında yatkın olduğunuz hastalık alanlarıyla ilgili bilgi verir ve yatkın olduğunuz hastalıklara yakalanma olasılığınızı yaşam tarzı müdahalesi ile azaltmaya çalışır.Gentest Vital anket formunda siz ya da doktorunuz mevcut hastalığınız hakkında bilgi verdiyse,raporunuzda bu bilgiye dayanılarak ekstra yorumlar getirilecek ve öneriler buna göre şekillenecektir.
23. Nerelerde gentest yaptırabilirim?
Sitede ki Yetkili Uygulayıcılar sayfasında gentesti yaptırabileceğiniz merkezlerin listesi bulunmaktadır.
24. Kendi doktorum vasıtasıyla gentesti yaptırabilir miyim?
Gentest; İleri Tıp Teknolojileri firmasının bu konuda verdiği eğitimlere katılıp yetkili uygulayıcı sertifikası almış doktorlar ve kurumlarca uygulanmaktadır.Doktorunuz yetkili uygulayıcılarımız arasında değilse gentest vital isteme ve rapor yorumlama yetkisi yok demektir.
25. Çok farklı gentestler var hangisinin bana uygun olduğunu nerden anlayacağım?
Bu konuda 0216 444 1 436'yı (444 1 GEN) arayabilir ya da yetkili doktorlarımız ya da kurumlarımızdan biriyle görüşerek size uygun olan Gentest ürününü belirleyebilirsiniz.
Not: Haberde kanıtlanmamış olgular varolabilir. Buna göre yorumlayınız lütfen.
