Davranışsal terapi, ruhsal bozuklukları olan insanların davranışlarının değiştirilmesini sağlar.Davranışsal terapi, insanların öğrenmeleri ve belli davranış kalıplarını neden geliştirdikleriyle ilgili birçok teoriye göre uygulanır.
Şunları içerir:
•Klasik koşullanma
•Edimsel koşullanma
•Sosyal öğrenme
Davranışsal terapi şu sorunlara karşı yardımcı olabilir:
•Anksiyete
•Sigara içme, aşırı yemek yeme, parmak emme, uykuda idrar kaçırma, tırnak yeme gibi alışkanlıklar
•Depresyon
•Obsesif kompulsif bozukluklar
•Madde istismarı
•Uyku bozuklukları
Klasik Şartlanma Nedir?
Klasik şartlanma, belli alışkanlıkları edinme yöntemlerinden biridir.
Köpeğin, önüne yemek konduğunda salya salgılaması buna örnektir. Eğer hayvana her yemek verilişinde zil çalarsa, bir süre sonra her zil çalışında, yemek verilmese bile köpek salya salgılar. Buna “şartlı tepki (şartlı refleks)” denir. Eğer birkaç kez zil çalınır ve yemek verilmezse, köpeğin zile verdiği şartlı tepki değişir ve zil çaldığında salya salgılamamaya başlar. Bu durumda “şartlı tepki” “sönmüş” olur.
Klasik şartlanma sonucu bazı korkular da gelişebilir. Örneğin, bir otobüs yolculuğunda panik atak yaşamanız, daha sonraki otobüs yolculuklarınızda sürekli korkmanıza neden olabilir. Buna benzer başka panik ataklar da ortaya çıkabilir.
Davranış terapisinin amacı; olaylara, mekanlara karşı korku kaynaklı tepkiler vermek yerine sizi rahatlatıcı tepkiler vermenizi sağlamaktır. Rahatlatıcı tepki korkunuzu azaltır. Bir olayın rahatlatıcı bir tepkiyle bitmesinden sonra aynı olaya karşı korku kaynaklı bir tepki verme ihtimaliniz azalır. Yani korku tepkisi azalarak “söner”. Bu yöntem çok fazla denemeyi ve çok fazla çalışmayı gerektirir ancak başarı oranı yüksek bir terapi şeklidir.
Örneğin, eğer köpeklerden korkuyorsanız size rahatlama yolları öğretilebilir. Sizden, bir köpeği tuttuğunuzda ya da köpek fotoğraflarına baktığınızda ne hissettiğiniz sorulabilir. Daha sonra sizden, en az korku verenden en çok korku verene doğru bir sıralama yapmanız istenebilir. Öğrendiğiniz rahatlama yöntemlerini uygularken önce sizi en az korkutan şeye neyin sebep olduğunu düşünmeniz istenebilir. Eğer size sorulanları kafanızda canlandırırken rahat olursanız, sizi rahatsız eden durum ile korkunuz arasındaki ilişki zayıflamasını sağlayabilirsiniz. Sizi en çok korkutan şeyin ne olduğunu bulana kadar aynı yöntemi tekrar tekrar uygulayabilirsiniz.
Edimsel Koşullanma Nedir?
Edimsel koşullanma teorisine göre öğrenme, alacağınız ödüle ya da cezaya göre gerçekleşebilir. Eğer davranışınızın sonucu ödül olursa o davranışı tekrar etmek istersiniz. Ancak eğer sonuç ceza olursa, o davranışı tekrar etmeyi istemezsiniz.
Bir davranışı değiştirmenin yöntemlerinden ikisi; o davranışı acı verici hale getirmek ve ödülü azaltmaktır. Örneğin alkolü tedavi etmekte kullanılan ilaçları alkolle birlikte almanız, kendinizi hasta hissetmenize neden olabilir. İlaçlar, içki içince hissettiğiniz bazı güzel duyguları azaltır ya da yok eder.
Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir?
Bu teoriye göre hayatınızdaki insanların hakkınızdaki düşünceleri ve sizin kendinizle ilgili düşünceleriniz, davranışlarınızı şekillendirir. Ayrıca insanları izleyerek ve onları taklit ederek de farklı davranış şekillerini öğrenebilirsiniz.
Kendinize güveninizi arttırabilecek rol modelleme ve taklit etme yöntemlerini kullanan terapiler ve grup terapileri de sosyal öğrenme teorilerindendir. Grup terapileri yalnız olmadığınızı ve sorunlarınıza çözüm bulabileceğinizi anlamanıza yardımcı olur.
Kaynak:http://www.realage.com.tr
