Epilepsi ve Ben

“Firat 9 Yasinda Ilkokul ikinci sinif ögrencisi. Pokemon’u çok seviyor. Bir gazetede Pokemonun zararli olduguna dair bir yazi görür, alir gazeteyi odasina çekilir. ”Anne Pokemon yasaklanacak mi?” diye sorar. Küçük Firat’in nesesi kaçmis her halinden elem keder içinde oldugu anlasiliyordu. ”
Bir çocugun psikolojik egitimi ve kisilik gelisimi konusmayi ögrenmesinden sonra ciddi olarak baslar. Çocuklar çizgi filmleri, bilgisayar oyunlarini model olarak alirlar. Gerçegi degerlendirme yetileri tam gelismedigi için yanlis özdesimler kurarlar. Yanlis deger yargilari, tutumlar ve davranislar ögrenmektedirler. Özellikle siddete egilim ve saldirganlik kontrolünde yanlis davranis kaliplari ögrenebilirler.
ÇOCUK DILI OYUNDUR
Freud eriskin ruh sagligini “sevmek ve çalismak” olarak tarif ederken, çocuk ruh sagligini da “sevmek ve oynamak” olarak tanimlamistir. Gerçekten de hikayeler, maskaraliklar, saçmaliklar çocugun dünyayi tanimasinda ve zihnini gelistirmesinde evrensel dildir.
EN IYI ÖGRENME TARZI
Çocuklar ciddi meseleleri, hayati ögrenirken konferans, vaaz dinler gibi kipirdanmadan dinleyerek ögrenemezler. Büyükler “öhö öhö, simdi önemli bir konuda konusacagim” söze baslarlarsa, söyledikleri çocugun bir kusagindan girer, bir kulaginda çikar. Dogru olan çocuk oyun oynarken, hikaye dinlerken, dogal konusmalar arasinda gerçekleri ögrenmesidir. Örnek vermek gerekirse:Bir . çizgi film seyrediyorsunuz. Anne arslan yavrusunu seviyor ve koruyor. Hemen “Bütün anneler böyledir. Allah’da bize karsi böyle koruyucu ve sefkatlidir” gibi bir mesajla çocuga dogrudan anlatirsiniz. Böyle bilgiler tasa kazinmis gibidir, unutulmaz. Ama nutukla verilen bilgiler buza yazilmis gibi uçar gider.
EGLENIRKEN ÖGRETMEK
Çocuklarin ilgisini uyandiran seyleri ögrenme amaciyla kullanmanin yolunu bulmaliyiz. Çocuklarin dünyasinda öncelikle hakim olan sey sinirsiz arzulardir. Çocuklar bu arzularini kontrol edemezler. Kontrol etmeyi ögrenmeleri psikolojik olgunluklari gerçeklestikçe olacaktir. Arzularin ifade edildigi hayal dünyasinin nesneleri de oyunlar , oyuncaklardir. Oyunlar ve oyuncaklar çocuklar için çok ciddi ve önemli unsurlardir. Onlara saygi göstermemiz gerekir.
Oyun esnasinda çocuk oyuna uygun mesajlarla çok sasirtici, inanilmayacak kadar kisa sürede bilgileri özümser. Ayni sekilde ders çalismayi eglenceli hale getirebildigimiz anda çocugun sinirsiz bir zihinsel anlama yetenegini açmis olacagiz.
KORKUTARAK ÖGRETMEK
Cezalandirici egitim, hangi yasta olursa olsun yetersiz bir ögretim yöntemidir. Korku otonomik sinir sistemini ve beyin fonksiyonlarini etkileyen bir duygudur. Sindirim sistemi, kan dolasimi, kalple birlikte zihinsel süreçler korku ile bozulur. Korku ile insanda itaat duygusu gelisir ancak;yapici ögrenme azalir, vücut kendini gelismeye göre degil korumaya sartlandirir. Bunun sonucu zihinsel alma kapasitesi , giriskenlik, kesfedicilik, üretkenlik yetenekleri geriler. Azarlanan çocuk veya insan kendini aptal ve geri zekali hissedeceginden psikolojik ve zihinsel alma sistemleri kapanir. Çocuk kendini ne kadar mutlu ettigi bir atmosferde ögreniyorsa her sey o kadar iyi olacaktir.
ALISKANLIKLAR YUMAGI
Çocugunuza her gün dis firçalamasini, yemekten önce elini yikamasini, dogru söylemesini, dua etmesini ögretmek istiyorsaniz bunun en kalici yolu tekrardir. Faydali olan seyler mümkün oldugu kadar erken yaslarda yasayarak ögretilmelidir. Ayni seylerin her gün otomatik tekrari davranis kalibi haline dönüsür. Bunun olus mekanizmasi beynimizdeki hücreleri sürekli ve israrli tekrar edilen seyleri kalici protein molekülü haline dönüstürür, sayar, kaydeder ve depolar. Artik bilincimizin haberi olmadan yapmaya baslariz. Çocugumuza bir yil süre ile her gün yemekten sonra “Allah’a hamd olsun” dedigimizde çocuk bir yil sonra bunu otomatik olarak yapacaktir. Dikkat ediniz;bir yil sabirli ve israrla örnek olmaya devam etmek gerekmektedir. Ayni sekilde çocuk israrla yanlis seyleri yapmaya devam diyor. Siz sabirla hos karsiladiginizi ifade edin. Kararli ve tutarli olarak devam ederseniz belki bir ay, belki bir yil sonra yanlistan vazgeçecektir. Çocugun ögrenme merkezine ulasmak için kararli ve tutarli tekrarlar en dogru yoldur. Iyi niyetli ama sok tedavisini seven bazi anne-babalar bir iki can yakici dersle çocugu yola getirebileceklerini düsünürler. El kaldirarak, bagirarak çocugu düzeltebileceklerini zannederler. Anlik bir siddet, azarlama, bir defa açiklama ile çocugun ögrenme merkezlerine ulasmaya çalisirlar. Fakat çocuk içgüdüsel olarak bu müdahaleleri karsi saldiri olarak algilar ve savunmaya geçer. Çocugun iyi davranislari özümsemesini istiyorsak onunla paylasmamiz gerekir.
BILGISAYAR OYUNLARI BIR FIRSAT MI?
Günümüz insaninin at arabasina binmesini beklemedigimiz gibi günümüz çocuklarinin da çelik-çomak oyunu ile yetinmesini bekleyemeyiz. Modern çocugun ögrenme merkezine saglikli ulasmanin yolu rahat bir etkilesim kurmaktir. Rahat bir etkilesim çocugun evrensel dili olan oyunla mümkündür. O halde bu oyunlari yararli hale getirmeye çalisalim.
1-Bilgisayar oyunlari çocuklari sakinlestiriyor. Eastern Virginia Üniversitesi Medical School’da görevli psikiyatri profesörü Olafur Palssonl ve NASA Arastirma merkezinden Alan Pope Dikkat daginikligi çeken çocuklarda bilgisayar oyunlari ile tedavi sagladilar. Dikkat eksikligi çeken çocuklarin beyin dalgalari monitöre kaydediliyor. Beynin dikkat merkezinde düzensiz dalgalar canlanincaya kadar bilgisayar oyunu oynatiliyor. 40 seansta beynin düsük frekans üreten bölümü yüksek frekans üretmeye basliyor. Çocukta hos bir kontrol ve üstünlük duygusu olusuyor. Konsantrasyonu artiyor hiperaktif çocuk sakinlesiyor.
2-Sogukkanli kalmayi ögrenmek için;
Bir çocuk, genç hatta eriskinin önemli sorunlarindan biriside acelecilik ve sabirsizliktir. Stresli anlarda bu daha da artar ani hareket etme, ani kararlar verme, durup düsünmeme önemli bir sorundur. Bilgisayar oyunlari genelde stresli, hizli oyunlardir. Insanlar o anda gergindirler. Iste o gergin anlarda soguk kanli kalmayi basarmak çok önemlidir. Davranisçi tedavi teknigi olarak bilgisayar oyunlari kullanilirsa “En gergin anda bile soguk kanli kalmayi ögrenmek “ kisilik gelisiminin önemli bir ögesidir.
3-Siddet kullanirken saldirganliga yol açan film ve oyunlari izlerken çocugun gerçekleri degerlendirme yetisinin bozulmamasina dikkat ediniz. Bunun bir oyun oldugunu , sadece eglence araci oldugunu, eglenirken insani dinlendirecegini ve bazi seyler ögrettigini çocugunuzla konusun. Örnek: Pokemonda ölümsüzlük geni bulunuyor ve ölümsüz canlilar çogalinca kavgalarin arttigi izleniyor. Siz buradan hareketle ölümün ne oldugunu, ruhun ölümsüzlügü, ikinci bir hayatin var oldugu konularini çocugunuza anlatmak için bir firsat yakalamis olursunuz.
4-Siddet gösteren kahramanlarla özdeslesmemeleri için çocugunuzla beraber filmi izleyin veya onunla film, oyun hakkinda konusun, paylasin, düsüncelerini sorun.
5-Duruma uygun davranmak ve plan yapmak:
Çocugun çok begendigi bir TV. programina dalmis veya bilgisayar oyunu oynuyor. O anda “Haydi ders çalis “ demek çocugu derse düsman yapacaktir. O anda çocuk zihinsel olarak dersi alici degildir. Dersin basina otursa bile psikolojik ve zihinsel olarak kapalidir. Yapilacak sey okul zamani okul, ders zamani ders, oyun zamani oyunu doya doya yasamaktir. Günlük plan yapmis çocugun oyun saatinde diledigi gibi oynasin Ders saati geldiginde de dersin hakkini versin. Kurallari beraber belirleyin ve her gün sadakatle uyum göstereceksiniz. Çocuk kendini kontrol etmeyi ögrenecektir.
6-SSY KURALI
Sabirli, soguk kanli, uyumlu olmak çocuk ruh sagliginda çok önemlidir. Çocugun kafacigina güzel seyleri yerlestirmek, ani, çarpici sok tedavileri ile olmaz. Azarlama ve yasaklama yöntemi çocugu gizlice yalana iter. Ders kitabi arasina çizgi romani koyup okuyor görünen çocuk örnekleri bunun sonucudur. Çocugun ögrenme merkezine giden en hizli yol SSY kurali ile hayata geçer.
Bilgisayar oyunlari ve çizgi filmlere karsi çikmak yerine onlari faydali hale nasil getirebilirize kafa yoralim.