Kanun Hükmünde Kar.Tarihi : 30/5/1997, No: 573
Yetki Kanununun Tarihi : 3/12/1996, No: 4216
Yayımlandığı R.G.Tarihi : 6/6/1997, No: 23011 (Mükerrer)
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1 – Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, özel
eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve
temel ilkeleri doğrultusunda, genel ve mesleki eğitim görme haklarını
kullanabilmelerini sağlamaya yönelik esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun Hükmünde Kararname; özel eğitim
gerektiren bireyler ile onlara doğrudan veya dolaylı olarak sunulacak
eğitim hizmetlerini; bu hizmetleri sağlayacak okul, kurum ve
programları kapsar.
Tanımlar
Madde 3 – Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
a) "Özel eğitim gerektiren birey", çeşitli
nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından
akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi,
b) "Özel eğitim", özel eğitim gerektiren bireylerin
eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş
personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların
özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimi,
c) "Kaynaştırma", özel eğitim gerektiren bireylerin
diğer bireylerle karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını sağlamak ve
eğitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için geliştirilmiş
eğitim ortamlarını,
d) "Tanılama", eğitsel amaçla, bireyin tüm gelişim alanlarındaki özelliklerinin belirlenerek değerlendirilmesi sürecini,
e) "Bakanlık", Milli Eğitim Bakanlığını,
ifade eder.
Özel eğitimin temel ilkeleri
Madde 4 – Türk Milli Eğitimini düzenleyen genel esaslar doğrultusunda özel eğitimle ilgili temel ilkeler şunlardır:
a) Özel eğitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek,
yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim
hizmetlerinden yararlandırılır.
b) Özel eğitime erken başlamak esastır.
c) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitim gerektiren
bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar
ayırmadan planlanır ve yürütülür.
d) Özel eğitim gerektiren bireylerin, eğitsel
performansları dikkate alınarak, amaç, muhteva ve öğretim süreçlerinde
uyarlamalar yapılarak diğer bireylerle birlikte eğitilmelerine öncelik
verilir.
e) Özel eğitim gerektiren bireylerin her tür ve
kademedeki eğitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü
rehabilitasyonlarını sağlayacak kurum ve kuruluşlarla işbirliği
yapılır.
f) Özel eğitim gerektiren bireyler için
bireyselleştirilmiş eğitim planı geliştirilmesi ve eğitim
programlarının bireyselleştirilerek uygulanması esastır.
g) Ailelerin, özel eğitim sürecinin her boyutuna aktif katılmalarının sağlanması esastır.
h) Özel eğitim politikalarının geliştirilmesinde, özel eğitim gerektiren bireylerin örgütlerinin görüşlerine önem verilir.
i) Özel eğitim hizmetleri, özel eğitim gerektiren
bireylerin toplumla etkileşim ve karşılıklı uyum sağlama sürecini
kapsayacak şekilde planlanır.
İKİNCİ KISIM
Eğitim Öğretim
BİRİNCİ BÖLÜM
Eğitim Öğretim
Tanılama-değerlendirme-yerleştirme
Madde 5 – Her aşamadaki tanılamada, bireyin eğitsel
performans düzeyi belirlenir, gelişim alanlarındaki özellikleri
değerlendirilir ve bu değerlendirme sonuçları dikkate alınarak eğitim
amaçları ve hizmetleri planlanır, en uygun eğitim ortamına
yerleştirilmesine karar verilir.
Tanılama, değerlendirme ve yerleştirme sürecinin her aşamasında ailenin de görüşü alınarak katılımı sağlanır.
Erken çocukluk dönemi eğitimi
Madde 6 – Erken çocukluk dönemindeki özel eğitim
hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayalı
olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür.
Okul öncesi eğitimi
Madde 7 – Tanısı konulmuş özel eğitim gerektiren
çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur. Bu eğitim özel eğitim
okulları ile diğer okul öncesi eğitim kurumlarında verilir. Gelişim ve
bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel eğitim gerektiren
çocukların okul öncesi eğitim süreleri uzatılabilir.
İlköğretim
Madde 8 – Okul öncesi eğitimini tamamlayan veya
zorunlu ilköğretim çağına gelmiş özel eğitim gerektiren çocuklar için
hazırlık sınıfları açılabilir.
Hazırlık sınıflarının amacı, öğrencilerin gelişim ve
bireysel özellikleri ile gereksinimleri doğrultusunda onları örgün
eğitimi izleyebilecekleri duruma getirmektir.
Özel eğitim gerektiren bireyler, ilköğretimlerini özel eğitim okulları ve/veya diğer ilköğretim okullarında sürdürürler.
Zorunlu ilköğretim programlarının amaçlarını
gerçekleştirecek durumda olmayan bireyler için gelişim alanlarındaki
performans düzeyleri dikkate alınarak hazırlanmış eğitim programlarının
uygulanacağı kurumlar açılır.
Ortaöğretim
Madde 9 – Özel eğitim gerektiren bireyler,
ortaöğretimlerini özel eğitim okullarında ve/veya diğer genel ve
mesleki teknik ortaöğretim okullarında sürdürürler.
Yükseköğretim
Madde 10 – Özel eğitim gerektiren bireylerin ilgi,
istek, yetenek ve yeterlilikleri doğrultusunda ve ölçüsünde
yükseköğretim imkanlarından faydalanabilmeleri için gerekli özel
tedbirler alınır.
Yaygın eğitim
Madde 11 – Özel eğitimin temel ilkeleri
doğrultusunda farklı konu ve sürülerde, özel eğitim gerektiren bireyler
için temel yaşam becerilerini geliştirmek, öğrenme ihtiyaçlarını
karşılamak, işe ve mesleğe hazırlamak amacıyla yaygın eğitim
programları düzenlenir. Özel eğitim gerektiren bireylerin aileleri ve
yakın çevrelerinin bireyin gelişim sürecinde aktif rol almalarına ve
onlarla birlikte yaşama becerilerini geliştirmelerine yönelik yaygın
eğitim programlarına öncelik verilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Eğitim Ortamları
Kaynaştırma
Madde 12 – Özel Eğitim gerektiren bireylerin
eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim planları doğrultusunda akranları
ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve
teknikler kullanılarak sürdürülür.
Özel eğitim okullarında eğitim
Madde 13 – Benzer yetersizlikleri olan akranları ile
birlikte ayrı bir okul veya kurumda eğitim görmeleri gereken özel
eğitim gerektiren öğrencilerin eğitimi, uygun kaynaştırma modelleri ile
düzenlenerek, özel eğitim okul ve kurumlarında sürdürülür.
Özel eğitim desteği
Madde 14 – Özel eğitim gerektiren bireylere, her tür
ve kademedeki eğitim ortamlarında devam ettiği eğitim programlarının
amaçlarını gerçekleştirmek üzere özel eğitim desteği verilir. Bu amaçla
bireysel ve grupla eğitim imkanları sağlanır.
Herhangi bir eğitim kurumuna devam edecek durumda
olmayan zorunlu eğitim çağındaki özel eğitim gerektiren bireylere
yetersizlikten etkilenme düzeyine bakılmaksızın temel yaşam
becerilerini geliştirme ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik
eğitim programları uygulanır.
Eğitim programları
Madde 15 – Özel eğitimde, eğitim programları
bireylerin eğitsel performansları dikkate alınarak ve programın
amaçları bireye uyarlanarak uygulanır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında normal okul
programları uygulanır, ancak; öğrencilerin özellikleri ve öğrenme
yeterlilikleri dikkate alınarak, söz konusu programlarda denkliği
bozmayacak şekilde düzenlemeler yapılır. Özel eğitim okul ve sınıf
programları, öğrencileri, eğitimlerini normal okullarda akranlarıyla
birlikte sürdürecek yeterliliklere ulaştırmayı amaçlayan bir yaklaşımla
hazırlanır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında süreleri ve
içerikleri öğrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış özel eğitim
programları da uygulanabilir. Bu programları tamamlayanlara verilecek
diploma veya sertifikaların denkliği ile üst öğrenim kurumlarına devam
gibi konular ve öğrenciye sağlayacağı haklar Bakanlıkça belirlenir.
Özel eğitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve
yetenekleri doğrultusunda iş hayatında geçerliliği olan görevlere
hazırlayıcı iş ve meslek eğitim programları; uygulama ağırlıklı ve
bireyin o işi veya mesleği amaçlanan yeterlilikte yapmasını sağlayacak
şekilde sürdürülür.
Değerlendirme
Madde 16 – Normal akranları ile birlikte eğitim
gören özel eğitim gerektiren öğrencilerin hazırlanan eğitim planındaki
amaçları gerçekleştirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sınıf geçme
ve sınav yönetmeliğine göre değerlendirilir. Ancak, özür ve özellikleri
dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler
yapılır.
Özel eğitim okul ve sınıflarında eğitim gören
öğrencilerin değerlendirilmesinde, öncelikle bireyselleştirilmiş eğitim
planlarında konulan amaçların gerçekleştirilmesi esas alınır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kurumlar ve Görevleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Koordinasyon
Özel eğitim, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri
Madde 17 – Eğitim öğretim kurumlarındaki rehberlik
ve psikolojik danışma hizmetleri ile özel eğitim hizmetlerini
düzenlemek, koordineli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, izlemek ve
değerlendirmek üzere her ilde milli eğitim müdürlüğüne bağlı olarak il
milli eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürü başkanlığında özel
eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri birimi kurulur.
İllerde özel eğitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bu birim tarafından yürütülür.
İKİNCİ BÖLÜM
Özel Eğitim Okul ve Kurumları
Özel eğitim okulları
Madde 18 – Durumları ayrı bir okulda özel eğitim
gerektiren bireyler için özür ve özelliklerine uygun gündüzlü veya
yatılı özel eğitim okulları açılır.
Birden fazla özrü bulunan öğrenciler için özel eğitim okullarında özel eğitim sınıfları açılabilir.
Özel eğitim okullarında açılan yaygın eğitim
programlarına katılan özel eğitim gerektiren bireyler ile söz konusu
okulların aile eğitimi programlarına katılanlardan öğrencilerin birinci
derecede yakınlarının eğitimleri süresince iaşe ve ibateleri Bakanlıkça
karşılanır.
Özel Eğitim Kurumları
Madde 19 – Özel eğitim gerektiren bireylere özel
eğitim desteği sağlamak veya onları iş ve mesleğe hazırlamak veya örgün
eğitim programlarından yararlanamayacak durumda olanların temel yaşam
becerilerini geliştirmek ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak üzere
gündüzlü özel eğitim kurumları açılabilir.
Özel eğitim kurumlarında, özel eğitim gerektiren
bireyleri iş hayatında geçerliliği olan görevlere hazırlamak amacıyla
açılan iş ve meslek kurslarına devam edenler, 5/6/1986 tarihli ve 3308
sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu'nun çırak öğrencilere verdiği
haklardan yararlanırlar.
Diğer okul ve kurumlarda özel eğitim
Madde 20 – Durumları normal akranları ile birlikte
eğitim görmeye uygun olan özel eğitim gerektiren bireyler, eğitim ve
öğretimlerini resmi ve özel okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim
okullarında sürdürürler. Bu okullarda özel eğitim gerektiren bireylere
özel eğitim desteği sağlamak üzere yardımcı derslikler oluşturulur,
özel araç-gereç ile eğitim materyalleri sağlanır ve diğer özel
tedbirler alınır.
Durumları ayrı bir sınıfta eğitilmeyi gerektiren
öğrenciler için özür ve özelliklerine göre okul öncesi, ilköğretim ve
ortaöğretim okullarında özel eğitim sınıfları açılır.
Çıraklık ve yaygın eğitim faaliyetlerinde de bu tür uygulamalara yer verilir .
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Özel Eğitime Destek Sağlayan Kurumlar
Rehberlik ve araştırma merkezleri
Madde 21 – Rehberlik ve araştırma merkezleri,
eğitim-öğretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma
hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesine ilişkin
gerekli her türlü çalışmaların yanı sıra özel eğitim gerektiren
bireyleri de tanılamada belirtildiği şekilde inceler, tanılar,
yerleştirilebilecekleri en uygun eğitim ortamını önerir ve bu bireylere
rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar.
Nüfus ve hizmet potansiyeline göre merkez ve diğer ilçelerde de rehberlik ve araştırma merkezleri açılabilir.
Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi
Madde 22 – Örgün ve yaygın eğitim kurumlarına devam
eden bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri götürmek
üzere eğitim-öğretim kurumlarında kurulan rehberlik ve psikolojik
danışma hizmetleri servisleri,kurumlarındaki özel eğitim gerektiren
bireylere de eğitim ihtiyaçları ve özelliklerine göre bu hizmetleri
sunar.
Bu servisler, rehberlik ve danışma hizmetlerini
yürütürken bölgelerindeki rehberlik ve araştırma merkezi ile diğer
ilgili kurumlarla işbirliği yaparlar.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Çeşitli Hükümler
Okul ve kurum açma
Madde 23 – Özel Eğitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezleri Bakanlıkça açılır.
Gerçek ve tüzel kişiler özel eğitim gerektiren
bireylerin eğitim ve öğretimleri için 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı
Özel Öğretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya
kurum açabilirler.
Bakanlık, 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa
göre açılmış ve hisselerinin tümü kamu yararına çalışan dernek ve
vakıflara ait özel eğitim okul ve kurumlarının hizmetlerinin niteliğini
yükseltmek ve öğrencilere maliyeti düşürmek amacıyla, bu okul ve
kurumlara eğitim-öğretim hizmetleri sınıfında personel, program gibi
destekler sağlayabilir.
Resmi ve özel öğretim kurumlarında özel eğitim
Madde 24 – Resmi ve özel okul öncesi, ilköğretim ve
ortaöğretim okulları ile yaygın eğitim kurumları; kendi çevrelerindeki
özel eğitim gerektiren bireylere özel eğitim hizmetleri sağlamakla
yükümlüdürler.
Söz konusu okul ve kurumlarda, özel eğitim gerektiren bireylerin
eğitim-öğretim görmelerini sağlamak üzere gerekli tedbirler alınır.
Personel
Madde 25 – Özel eğitim okul ve kurumları ile özel
eğitime destek sağlayan okul ve kurumların eğitim-öğretim sınıfı
personel ihtiyacı öncelikle karşılanır; ihtiyaç duyulan uzman personel
atanır veya diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak
görevlendirilir.
Teftiş ve denetim
Madde 26 – Özel eğitim okul ve kurumları ile özel
eğitime destek sağlayan kurumların faaliyetlerinin teftiş ve denetimi
özel eğitim ve/veya rehberlik ve psikolojik danışma alanlarında
yetişmiş müfettişlerce yapılır.
Özel eğitim araçları
Madde 27 – Resmi okul ve kurumlarda eğitim ve
öğretimlerini sürdürdükleri sürece, özel eğitim gerektiren bireylerin
bu hizmetlerden etkin şekilde yararlanmalarını sağlayacak her türlü
araç-gereç ihtiyaçları Bakanlıkça karşılanır.
Kaldırılan hükümler
Madde 28 – 12/10/1983 tarihli ve 2916 sayılı Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Kanunu yürürlükten kaldırılmış.
Geçici Madde – Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
uygulanması ile ilgili hususlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde
belirtilir. Söz konusu yönetmelikler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılır.
Yürürlük
Madde 29 – Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 30 – Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
